Franssen, M.L., et al. 2025
De Gerritsfles is het grootste ven van de Veluwe en heeft een hoge ecologische waarde door zijn kenmerkende flora en fauna van zure vennen. Het ven bevat uitgebreide veenmosvegetaties, lokaal hoogveenvegetaties en zeldzame soorten zoals de Drijvende egelskop en diverse bijzondere libellen. Door langdurige meetreeksen van waterchemie, waterstand en temperatuur, gestart in de jaren ’70, fungeert de Gerritsfles als belangrijk referentieven voor onderzoek naar verzuring en herstelprocessen.
Hoewel de luchtkwaliteit sinds de jaren ’80 sterk is verbeterd en de zuurgraad van het ven grotendeels is hersteld, zijn de afgelopen decennia enkele opvallende veranderingen waargenomen. Tussen 2001 en 2016 steeg het waterpeil met ongeveer 30 cm en traden perioden van tijdelijke herverzuring op. Daarnaast is een sterke achteruitgang vastgesteld van de watermacrofauna, vooral bij onderwater ademende soorten zoals libellenlarven, kokerjuffers en watermijten.
De Gerritsfles is een zogenoemd schijnspiegelven dat wordt gevoed door neerslag en lokaal grondwater. Het ven rust op een slecht doorlatende laag van verkitte podzolen en ijzerbanden. De recente waterstandsstijging wordt verklaard door verdere uitbreiding van deze slecht doorlatende laag en het intrekgebied.
De sterke verzuring in de jaren ’70 en ’80 leidde tot ophoping van een dikke sliblaag in het ven. Het latere herstel van de pH stimuleert de afbraak van dit slib, waarbij nutriënten vrijkomen en het risico op eutrofiëring en zuurstofgebrek toeneemt. Klimaatverandering versterkt deze processen. Hoewel de vegetatie en kiezelwieren zich positief ontwikkelen, blijft de fauna onder druk staan. Voortzetting van monitoring en aandacht voor het omliggende landschap zijn cruciaal voor toekomstig beheer.